Miasto w województwie śląskim, powiat grodzki, na Płaskowyżu Rybnickim, nad Rudą (prawy dopływ Odry), na wschodnim skraju ROW. 63 tysiące mieszkańców (2003).
Ośrodek przemysłowy i mieszkaniowy dla pracowników pobliskich kopalń; przemysł elektrotechniczny (koncern ABB), metalowy (odlewnia żeliwa), materiałów budowlanych (Fadom), spożywczy (młyn, mleczarnia); jeden z obszarów Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (m.in. Pole Warszowice); ważny węzeł komunikacyjny: drogi szybkiego ruchu Katowice-Wisła i krajowa Opole-Pszczyna oraz linie kolejowe Rybnik-Pszczyna i do Jastrzębia Zdroju; Szlak Początków Hutnictwa i kajakowy Rudą; obiekty sportowo-rekreacyjne (stadion, hala widowiskowa, basen); Muzeum Miejskie, Towarzystwo Miłośników Miasta Żory; imprezy kulturalne: Międzynarodowy Festiwal Gitarowy, Żorskie Spotkania z Piosenką Żeglarską i Muzyką Folk "Sari"; współpraca partnerska z niemieckim miastem Kamp-Lintfort.
W śródmieściu zachował się średniowieczny, owalny układ urbanistyczny z prostokątnym rynkiem, z którego naroży wychodzą pary ulic, oraz dużym fragmentem murów miejskich między ulicami Ogrodową i Bramkową; poza starym miastem przeważają osiedla współczesnych bloków mieszkalnych; w dzielnicy Baranowice zespół pałacowo-par-kowy.
Wieś wzmiankowana 1193; prawa miejskie 1272; należały do Piastów śląskich; od 1291 pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 w monarchii Habsburgów; 1556 wykupiły się spod zależności Habsburgów i stały się wolnym miastem; początkowo gród obronny, później forteca; od XIV w. ośrodek rzemieślniczy (m.in.: tkactwo, sukiennictwo, szewstwo, kowalstwo, drukarstwo) i handlowy (targi bydła i nierogacizny oraz wełny i lnu), warzelnia soli; od 1742 w państwie pruskim (zgermanizowana nazwa Sohrau). Powolny upadek od 1. połowy XIX w.; w 2. połowie XIX w. zakłady przemysłowe (m.in.: huta, fabryka powozów, karet i dyliżansów) oraz jarmarki końskie; od 1884 połączenie kolejowe. Udział mieszkańców w powstaniach śląskich 1919-21 (13. pułk wojsk powstańczych, zorganizowany przez mieszkańców Żor i okolicy, uczestniczył w walkach pod Rybnikiem i Mikołowem oraz w bitwie na Górze Świętej Anny); od 1922 w Polsce. W czasie okupacji niemieckiej 1939-45 wcielone do III Rzeszy, oddział roboczy jeńców francuskich, 1941-45 obóz pracy przymusowej dla więźniów różnych narodowości, 1942-45 obóz dla wysiedlonych Polaków; w czasie działań wojennych, 1945 zniszczone w ok. 80%, po wojnie odbudowane; od 1999 na prawach powiatu. Miejsce urodzenia 1888 O. Sterna.
Zabytki:
| Powierzchnia miasta | 64,6 km2 (6 459 ha) |
| Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) | 62 625 |
| Liczba urodzeń w 2006 roku | 722 |
| Liczba zgonów w 2006 roku | 363 |
| Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 | 503 |
| Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 | 1 192 |
| Ilość osób, które pracują | 10 487 |
| Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców | 2 748 |
| Ilość książek w miejskich bibliotekach | 211 384 sztuk |
| Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku | 131 (o średniej powierzchni 111,4 m2) |
| Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku | 153 |
| Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta | 4 993 |
| Dochody miasta (gminy) | 143 261 864,10 zł |
| Wydatki miasta (gminy) | 152 486 335,05 zł |
| Średnia pensja w Żorach | 1 964,02 zł (co stanowi 74,5% średniej krajowej) |
| Ilość samochodów osobowych w Żorach | 19 192 |
| Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców | 9,1 |